काठमाडौं — रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको शक्तिशाली बाढीमा परी मृत्यु भएका व्यक्तिहरूको शव सनाखत गर्न त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगञ्जको फरेन्सिक विभागले सक्दो प्रयास गरिरहेको छ।

फरेन्सिक विभागका चिकित्सक युजेन डोल्मा वालुङका अनुसार, बाढीले शवहरू क्षतविक्षत बनाएको कारण सनाखत प्रक्रिया चुनौतीपूर्ण छ। अहिलेसम्म ९ वटा शव ल्याइएको छ, जसमा ४ वटा मात्रै सग्ला छन्, बाँकी सबै टुक्रा–टुक्रा भएका छन्। कतिपय शवमा टाउको नै छैन भने केहीमा केवल खुट्टाका भाग मात्रै भेटिएका छन्। यस्तो अवस्थामा चिकित्सकीय भाषामा ‘म्याङ्गल्ड बडी’ भनिन्छ।

शव पहिचानका लागि डा. वालुङले शवको उचाइ, तौल, शरीरमा भएका दाग, ट्याटु लगायत आधारमा पहिचान प्रयास गरिँदैछ भने नतिजा नआएमा फिङ्गर प्रिन्ट, डेन्टल एक्सामिनेसन र विशेषगरी डीएनए परीक्षणमार्फत पहिचान गरिनेछ।

फरेन्सिक विभागले शवबाट हड्डी वा दाँतको नमुना संकलन गरी डीएनए परीक्षणका लागि प्रयोगशालामा पठाउने काम सुरु गरेको छ। मृतकका परिवारबाट पनि रगतका नमुना संकलन गरी डीएनए प्रोफाइल म्याच गरिनेछ।

डा. वालुङले बताइन, “कतिपय परिवारले एन्टिमोर्टम (पूर्व मृत्यु सूचना) डाटा दिन सकिरहेका छैनन्, त्यसैले डीएनए परीक्षणमा भर पर्नु परेको छ।”

पूर्वप्रमुख फरेन्सिक विशेषज्ञ डा. हरिहर वस्तीले भने, “बाढीले क्षतविक्षत शवहरू पहिचान गर्न निकै गाह्रो छ। यस्तो अवस्थामा डीएनए परीक्षणबाहेक अन्य विकल्प छैन।”

उनका अनुसार शवको मासु गलिसकेको अवस्थामा डीएनए परीक्षणका लागि दाँत र हड्डीका नमुनाहरू प्रयोग गरिन्छ भने जीवित व्यक्तिबाट रगत, थुक वा कपालबाट नमुना लिन सकिन्छ।

डीएनए परीक्षणमा दुईदेखि चार महिना समय लाग्ने भएकाले प्रक्रिया धैर्यताका साथ अगाडि बढाउन परिवार र प्रशासनसँग सहकार्य आवश्यक छ।

पहिचान नभएका शवलाई ‘बेवारिसे’ मानिने र राज्यको जिम्मेवारीमा व्यवस्थापन गरिने फरेन्सिक विभागको नीति छ।

यसरी वैज्ञानिक र पारदर्शी तरिकाले शव पहिचान गर्ने प्रयास जारी छ र मृतकका परिवारलाई सही समयमै जानकारी दिइने बताइएको छ।