भरतपुर — भरतपुर अस्पताल प्रसूति सेवामा देशकै अग्रणी अस्पतालमध्ये पर्छ। काठमाडौंको प्रसूति गृहपछि सबैभन्दा बढी सुत्केरी सेवा दिने अस्पताल मानिने यस संस्थाले हरेक वर्ष हजारौँ आमाहरूलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। एक समय वार्षिक १६ हजारसम्म महिलाले सेवा लिने यस अस्पतालमा अहिले स्थानीय तहमै सुविधा विस्तार भएपछि सेवाग्राहीको सङ्ख्या केही घटे पनि अझै पनि यो अस्पताल ठूलो सुत्केरी सेवा केन्द्रको रूपमा रहँदै आएको छ।

पछिल्लो आर्थिक वर्षमा मात्र ८ हजार ३१८ महिलाले भरतपुर अस्पतालमा प्रसूति सेवा लिएका थिए। तीमध्ये ५२.४५ प्रतिशत अर्थात् ४ हजार ३८३ जनाको सामान्य (नर्मल) डेलिभरी र ४५.२८ प्रतिशत अर्थात् ३ हजार ७६७ जनाको सिजेरियन शल्यक्रिया गरिएको थियो। बाँकी २.२६ प्रतिशत (१८८ जना) मा भने जटिल प्रसूति गराइएको अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ।

स्तनपान सप्ताह (अगस्ट १–७) को अवसरमा भरतपुर अस्पतालले पनि विभिन्न गतिविधि गर्दै आएको छ। यस वर्षको नारा, ‘स्तनपानलाई प्राथमिकता दिऔँः दिगो समर्थन प्रणाली निर्माण गरौँ’ भन्ने छ। अस्पतालमा स्तनपान कक्ष तथा परामर्श सेवा सञ्चालनमा छ, जसअन्तर्गत आमाहरूलाई परामर्श, दूध सङ्कलन तथा आवश्यक उपचार सेवा दिइँदै आएको छ।

अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट प्रा. डा. कृष्णप्रसाद पौडेलका अनुसार अस्पतालले भविष्यमा ‘मिल्क बैंक’ को सेवा पनि विस्तार गर्ने तयारी गरेको छ। उनका अनुसार कतिपय आमाहरू आधुनिक जीवनशैली र भ्रमका कारण स्तनपान नगर्ने प्रवृत्तिमा छन्, जुन पूर्ण रूपमा गलत हो।

स्तनपान परामर्श कक्षकी सल्लाहकार सकुन्तला ढकालका अनुसार नवआमाहरूका लागि विशेष मेसिनको सहायताले दूध निकाल्ने, भण्डारण गर्ने र आवश्यकताअनुसार प्रयोग गर्ने सुविधा अस्पतालमा उपलब्ध छ। उनले भनिन्, "धेरैजसो आमा सुरुमा हिच्किचाए पनि सही जानकारी पाएपछि स्तनपान गर्न सहज महसुस गर्नुहुन्छ।"

अस्पतालका वरिष्ठ बालरोग विशेषज्ञ डा. खेमराज पौडेलका अनुसार आमाको दूध शिशुको मानसिक र शारीरिक विकासमा अत्यन्तै उपयोगी छ। यसमा आवश्यक सम्पूर्ण पोषकतत्व पाइन्छ, जसले बालबालिकामा कुपोषण हटाउन र रोगसँग लड्ने क्षमता वृद्धि गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

भरतपुर अस्पतालको यस्तो प्रयासले न केवल प्रसूति सेवा मजबुत बनाएको छ, बरु नवजात शिशु तथा आमाको स्वास्थ्य प्रवर्द्धनमा पनि नयाँ मापदण्ड कायम गर्दै गएको देखिन्छ।